Hoe zit het ook al weer? Het testament

Wat is een testament?

In een testament legt u vast wat er na uw overlijden met uw vermogen moet gebeuren. Zonder testament bepaalt de wet wie erft volgens het versterferfrecht: in de praktijk zijn dat vaak de echtgenoot/geregistreerd partner en de kinderen. Wilt u dat anders regelen, dan kan dat alleen met een testament. Denk aan een langstlevende die meer ruimte krijgt, een stiefkind, een vriend of een goed doel.

Een testament moet u bij de notaris opmaken in een notariële akte. U moet hiervoor minstens 16 jaar zijn. Met een testament kunt u onder meer:

• Erfgenamen aanwijzen en/of specifiek bepalen wie wat krijgt (bijv. via een legaat);
• Een executeur benoemen die de nalatenschap afwikkelt;
• Een voogd benoemen voor minderjarige kinderen;
• Wensen vastleggen over uw uitvaart.

De notaris schrijft het testament vervolgens in bij het Centraal Testamentenregister, zodat het na uw overlijden kan worden teruggevonden.

Wat bedoelde de erflater? De uitleg van een testament

Ook een goed bedoeld testament kan vragen oproepen. Dan moet worden bepaald wat er eigenlijk staat. Bij een gewoon contract kunnen partijen aan elkaar vragen wat ze bedoelden. Bij een testament kan dat niet meer: de erflater is er niet meer en kan het niet meer toelichten.

Daarom kijkt men bij de uitleg in de eerste plaats naar de bedoeling van de erflater, zoals die uit de tekst en de omstandigheden blijkt. Dat levert vaak twee lezingen op:

• Wat staat er precies? Een woord als “kinderen” lijkt duidelijk, tot blijkt dat er ook stiefkinderen, pleegkinderen of kleinkinderen zijn.
• Naar de bedoeling. Wat wilde de erflater bereiken? Soms blijkt uit brieven, eerdere testamenten, concept-testamenten of gesprekken met de notaris dat hij iets anders voor ogen had dan de tekst zegt.

Het resultaat kan voor de betrokkenen sterk verschillen. Een erfgenaam die de tekst letterlijk leest, kan een heel ander bedrag krijgen dan degene die de bedoeling leidend vindt. Ook als de omstandigheden zijn veranderd (een verkocht huis, een nieuw bedrijf, een overleden erfgenaam), kan een bepaling onuitvoerbaar of onduidelijk zijn geworden. Het is dus verstandig om bij twijfel niet zelf te gaan interpreteren, maar tijdig advies in te winnen, voordat er een verschil ontstaat.

Valkuilen in de praktijk

1. Een verouderd testament. Een testament uit een eerdere levensfase past vaak niet meer bij de huidige situatie: een nieuwe relatie, kinderen uit een later huwelijk, een nieuw bedrijf of een verkregen erfenis. Bij bijvoorbeeld een echtscheiding vervallen bepalingen ten gunste van uw ex-echtgenoot in beginsel van rechtswege, maar daarmee is soms niet alles direct goed geregeld, bijvoorbeeld bij gezamenlijke minderjarige kinderen.
2. De legitieme portie van kinderen. Een kind kunt u onterven, maar het houdt in beginsel altijd recht op een minimale geldelijke aanspraak: de legitieme portie. Deze aanspraak kan in een testament niet worden geschrapt. (Zie het eerdere artikel op mijn website).
3. Samengestelde gezinnen. Stiefkinderen erven niet automatisch, maar moeten in het testament specifiek worden genoemd. Een nieuwe partner kan klem komen te zitten tussen de eigen kinderen en de kinderen van de overledene.
4. Onduidelijke formulering. Een zin als “mijn bezittingen gaan naar mijn kinderen, behalve wat mijn partner nodig heeft” nodigt uit tot een procedure. Dat geldt ook voor bepalingen die niet meer kloppen, zoals een verkochte woning.
5. Wilsonbekwaamheid en beïnvloeding. Een testament dat is opgemaakt toen iemand niet meer goed in staat was om zijn wil te bepalen, of onder druk van anderen, kan achteraf worden aangevochten.
6. Erfbelasting en schulden. Wie niets regelt, kan er onbedoeld voor zorgen dat zijn erfgenamen veel erfbelasting moeten betalen of schulden nalaten die erfgenamen in het nauw brengen. Een erfgenaam kan de nalatenschap weliswaar beneficiair aanvaarden of verwerpen, maar daar gelden strikte termijnen en voorwaarden voor.

Tot slot

Een testament zegt niet altijd wat wordt verwacht, en dat blijkt vaak pas na overlijden. Heeft u vragen over de uitleg van een testament, bent u onterfd of vindt bent u van mening dat u wordt benadeeld, of ontstaat er onenigheid met de andere erfgenamen? Belt u mij dan gerust op 020-240 08 06 of stuur mij een e-mail: info@vandegraafadvocatuur.nl.

Wilt u meer weten over het testament, bezoek dan mijn website over het testament. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan mijn website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over mijn advocatenkantoor? Klik dan hier.