Hoe zit het ook al weer? De legitieme portie

De legitieme portie is een wettelijk recht voor kinderen van een overledene. Ook als een ouder zijn of haar kind in een testament heeft onterfd, kan dat kind toch aanspraak maken op een deel van de nalatenschap. Dit recht heeft als doel te voorkomen dat kinderen volledig met lege handen achterblijven. In dit artikel wordt kort uitgelegd wat de legitieme portie is, hoe deze wordt berekend en hoe een kind hierop aanspraak kan maken.

Wat is de legitieme portie?

De legitieme portie is het minimale deel waarop een kind recht heeft, zelfs als het in een testament is onterfd. Het gaat daarbij niet om een erfdeel in goederen, maar om een geldvordering op de nalatenschap.

Alleen de kinderen van de overledene hebben recht op een legitieme portie. Kleinkinderen of andere familieleden hebben dit recht niet, behalve wanneer zij bij plaatsvervulling in de plaats van hun overleden ouder treden.

Een belangrijk kenmerk is dat een legitimaris (het kind dat aanspraak maakt op de legitieme portie) geen erfgenaam wordt. Hij of zij krijgt dus geen zeggenschap over de afwikkeling van de nalatenschap. De legitimaris heeft alleen recht op betaling van een geldbedrag en is dus schuldeiser van de nalatenschap.

Hoe wordt de legitieme portie berekend?

De legitieme portie bedraagt de helft van het wettelijke erfdeel dat het kind zou hebben gekregen als er geen testament was geweest.

De berekening verloopt in hoofdlijnen in drie stappen:

1. Vaststellen van de legitimaire massa
Dit is de basis waarover de legitieme portie wordt berekend. De legitimaire massa bestaat uit:

• de waarde van de bezittingen van de nalatenschap;
• minus een aantal schulden van de nalatenschap;
• plus bepaalde giften die de overledene tijdens zijn of haar leven heeft gedaan.

Sommige schenkingen worden dus bij de berekening opgeteld, bijvoorbeeld schenkingen aan kinderen maar ook schenkingen aan derden wanneer deze binnen 5 jaar vóór overlijden zijn verricht.

2. Bepalen van het wettelijke erfdeel (legitimaire breukdeel)
Vervolgens wordt gekeken welk erfdeel het kind zou hebben gekregen volgens de wettelijke erfopvolging (dus zonder testament).

3. Berekenen van de legitieme portie
De legitieme portie is vervolgens de helft van dat wettelijke erfdeel.

Een voorbeeld: stel dat een ouder twee kinderen heeft en één van hen is onterfd. Zonder testament zouden beide kinderen ieder de helft erven. Het wettelijke erfdeel van het onterfde kind is dus 50%. De legitieme portie is daarvan de helft: 25% van de legitimaire massa.

Hoe maak je aanspraak op de legitieme portie?

Een kind dat is onterfd, krijgt de legitieme portie niet automatisch. Het kind moet hier zelf aanspraak op maken.

Dit gebeurt door een duidelijke verklaring aan de erfgenamen of aan de executeur van de nalatenschap. In de praktijk gebeurt dit vaak schriftelijk, bijvoorbeeld via een advocaat of notaris.

Daarnaast heeft de legitimaris recht op informatie. De erfgenamen of de executeur moeten de gegevens verstrekken die nodig zijn om de legitieme portie te kunnen berekenen, zoals een overzicht van bezittingen, schulden en relevante schenkingen.

Het is belangrijk om op tijd actie te ondernemen! De mogelijkheid om een beroep te doen op de legitieme portie vervalt vijf jaar na het overlijden van de erflater.

Tot slot

De legitieme portie kan een belangrijke rol spelen bij de afwikkeling van een nalatenschap, vooral wanneer een kind is onterfd. Omdat de berekening ingewikkeld kan zijn en discussies met erfgenamen of executeur regelmatig voorkomen, is het verstandig om tijdig juridisch advies in te winnen.

Heeft u dus een vraag over de legitieme portie, belt u mij dan gerust op 020-240 08 06 of stuur mij een e-mail: info@vandegraafadvocatuur.nl.

Wilt u meer weten over de legitieme portie, bezoek dan mijn website over de legitieme portie. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over het erfrecht, bezoek dan mijn website. Klik dan hier.

Wilt u meer weten over mijn advocatenkantoor? Klik dan hier.